Bufferzones langs Watergangen

Wie?

Deelnemers in dit project waren Agroforestry Netwerk Gelderland (penvoerder), Waterschap Rijn en IJssel (alleen fase 1), VALA, De Innovatie Coöperatie en drie boeren.

Wat?

Het onderhoud van watergangen wordt op dit moment verricht op smalle maaipaden (1.80 breed). Dit vergt speciale smalspoormachines en is soms onveilig. Afvoer van maaisel is lastig, waardoor het in de praktijk veelal op het maaipad blijft liggen. Nutriënten uit rottend materiaal spoelen af naar het oppervlaktewater.

Brede maaipaden van minimaal 5 meter lijken de oplossing; maar dan kom je op grond van de boer. Dat roept allerlei reacties op; maar gelijktijdig hebben boeren ook opgave rondom waterkwaliteit en biodiversiteit.
De belangrijke vraag in dit project is: Is er een samenwerkingsmodel te bedenken waarbij zowel de boer als WRIJ voordeel ervaren en waarbij gelijktijdig doelen op het gebied van waterkwaliteit, biodiversiteit en herstel van het Achterhoekse coulisselandschap worden gerealiseerd?

Hoe?

Samenwerking realiseer je door met elkaar te praten. In fase 1 van het project is veel tijd geïnvesteerd in de wederzijdse uitwisseling van belangen, doelstellingen, standpunten, argumenten en de manier waarop werkmethodes in de praktijk worden uitgevoerd. In deze fase bleek dat boeren en WRIJ elkaar vinden in doelstellingen van waterkwaliteit, biodiversiteit en herstel van het Achterhoekse landschap. Ook zijn er samenwerkingsvormen gevonden waarin zowel boeren als WRIJ voordeel ervaren; door afspraken te maken over het gebruik van en toegang tot brede grondstroken, het afvoeren van slootmaaisel en het benutten van ‘overtollige’ maaipaden voor de aanplant van houtige opstanden. Helaas bleek aan het einde van fase 1 dat er voor WRIJ onvoldoende reden was om verder aan het project deel te nemen.

In fase 2 hebben de resterende projectleden zich gericht op het stimuleren van houtige opstanden op bufferstroken, langs greppels en kavelsloten op grond van de boer zelf. Hiertoe zijn in 2 gebieden zogenaamde buurtbijeenkomsten georganiseerd, met een lokale ambassadeur (boer die al houtige opstanden op zijn bedrijf heeft gerealiseerd) als trekkende partij. Tijdens deze bijeenkomsten is ook getoetst of er bij boeren draagvlak is voor samenwerking met WRIJ, op het gebied van brede onderhoudsroutes aan één zijde van de watergang, in combinatie met het realiseren van houtige bufferstroken aan de andere zijde. Het goede nieuws is dat er op lokaal niveau in de praktijk al dergelijke samenwerkingen zijn gerealiseerd én dat boeren openstaan voor een gesprek met WRIJ over mogelijke samenwerkingen.

Wanneer?

Het project liep van 1 oktober 2024 tot en met 30 juni 2025. Nadien is nog enkele keren met WRIJ gesproken om de samenwerking met boeren alsnog vlot te trekken. Dat blijven we proberen, omdat we geloven in gedeelde belangen die in onderlinge gelijkwaardige samenwerking kunnen worden gerealiseerd.